Skip to main content
Hygyrchedd y safle

Covid-19: Gwybodaeth, arweiniad ac adnoddau i'ch cefnogi trwy'r pandemig

Tudalen hafan Covid-19
Cefnogi eich iechyd a llesiant

Rydym wedi datblygu adnodd i gefnogi iechyd a lles gweithwyr gofal cymdeithasol yn ystod y pandemig coronafeirws.

Cyflwyniad

Mae'r pandemig coronafeirws (COVID-19) yn prysur ddod yn her iechyd a gofal cymdeithasol mawr ein hamser. Rydym yn cydnabod bod gweithwyr gofal ledled Cymru yn ymateb yn gyflym ac yn hyblyg i gadw pobl sy’n agored i niwed yn ddiogel ac yn iach, trwy gyfarfod eu hanghenion gofal emosiynol a phersonol ar adeg heriol iawn. Bydd ymateb i'r pandemig hwn yn golygu bydd disgwyl i weithwyr gofal weithio o dan bwysau yn aml ac mewn amgylchiadau anghyfarwydd sy'n newid yn gyflym.

Gall hyn greu straen, achosi pryder ac efallai fod gennych bryderon am eich iechyd a lles eich hun. Rydym wedi datblygu'r adnodd iechyd a lles hwn er mwyn cefnogi gweithwyr gofal i gadw'n iach, a dod o hyd i gymorth a chefnogaeth pan fo angen.

Mae'r adnodd hwn yn cynnwys dolenni uniongyrchol i ddulliau gweithredu, gwefannau ac adnoddau defnyddiol eraill i gefnogi eich lles meddyliol a chorfforol. Rydym hefyd wedi cynnwys gwybodaeth am grwpiau cymorth cyffredinol a gwasanaethau y gallwch ddefnyddio.

Gobeithiwn y bydd yr adnodd hwn yn ddefnyddiol i gefnogi eich lles corfforol a meddyliol dros yr wythnosau a'r misoedd heriol nesaf.

Mae rhai o'r wybodaeth yn son yn benodol am Loegr a'r Alban, ond mae'r cyngor cyffredinol yn berthnasol i'r DU i gyd. Mae rhywfaint o’r wybodaeth ar gael mewn Saesneg yn unig.

Oherwydd natur esblygol y sefyllfa bresennol, gell yr adnoddau hyn cael eu diweddaru ond rydym yn bwriadu cadw'r wybodaeth hon mor berthnasol â phosibl.

Ydych chi angen cymorth nawr?

Ydych chi'n teimlo'n llethol, yn bryderus ac yn teimlo fel na allwch barhau? Efallai eich bod yn teimlo’ch bod yn colli rheolaeth ac yn ofnus - nid ydych ar eich pen eich hun. Mae Sefydliad Iechyd y Byd wedi disgrifio'r pandemig coronafeirws fel “senario unigryw a digynsail” i lawer o weithwyr rheng flaen.

Mae cymorth ar gael i chi yn syth felly peidiwch ag oedi i ofyn am gefnogaeth gan y gwasanaethau a rhestrir isod.

Mae Frontline 19 yn cynnig gwasanaeth cymorth emosiynol cyfrinachol am ddim i weithwyr ar reng flaen Covid-19. Mae'r gwasanaeth yn syml i'w ddefnyddio ac mae'n eich paru â therapydd cymwys.

Our Frontline: cefnogaeth i weithwyr gofal cymdeithasol. Gellir cysylltu â'n Rheng Flaen trwy anfon neges destun FRONTLINE i 85258 (unrhyw bryd) ac i siarad trwy alwad ffôn 116 123 (unrhyw bryd). Mae'r gwasanaeth a'r wefan hefyd yn cynnal casgliad o adnoddau, awgrymiadau a syniadau a ddewiswyd i gefnogi iechyd meddwl.

Bydd Anxiety UK yn ymestyn ei oriau llinell gymorth yn ystod y pandemig coronafeirws i ddarparu cefnogaeth ychwanegol hyd at 10pm a dros y penwythnos rhwng 10am – 8pm fel bod cefnogaeth ar gael i gymaint o bobl a phosibl sydd ei angen (03444 775774).

Os ydych chi'n poeni am eich iechyd meddwl a'ch lles emosiynol yn ystod yr argyfwng coronafeirws, mae Samariaid yn cynnig gwasanaeth llinell gymorth gyfrinachol am ddim. Mae'r gwasanaeth cyfrinachol yn gweithredu 24 awr y dydd ac mae ganddo linell Gymraeg penodol.

Cynnal eich lles corfforol

Mae cynnal deiet iach a chadw maeth da yn bwysig iawn yn ystod y pandemig COVID-19. Gall ddeiet iach a bwyta'n dda chwarae rhan bwysig wrth gefnogi lles corfforol. Mae gan gwefan The British Dietetic Association (BDA) atebion i lawer o gwestiynau a phryderon am faeth yn ystod Covid-19. Gellir defnyddio’r wybodaeth cael ei defnyddio fel rhestr gyfeirio ac mae'n cynnwys taflen ffeithiau ar gyfer bwyta'n iach. Yn ogystal, mae gweminar defnyddiol ar gynnal maeth da yn y cyfnod o straen hwn, ofn ac ansicrwydd ar gael gan This Can Happen.

Mae'r gweminar yn cynnwys pecyn sleidiau i'w lawrlwytho am ddim ar cynnal maeth da yn ystod y pandemig.

Mae Llywodraeth Cymru wedi lansio Adnodd Asesu Risg COVID-19 ar gyfer y gweithlu. Mae'r adnodd wedi'i ddatblygu i helpu pobl sy'n gweithio yn y GIG a Gofal Cymdeithasol yng Nghymru i weld os ydynt mewn mwy o berygl o ddatblygu symptomau mwy difrifol os ydynt yn dod i mewn i gyswllt â'r firws Covid-19. Gallwch gwblhau'r hunanasesiad a wedyn cael sgwrs gyda'ch rheolwr llinell. Bydd yr adnodd yn eich helpu i ddeall os ydych mewn mwy o berygl ac yn eich helpu chi a'ch rheolwr llinell i ddewis y camau cywir i chi yn seiliedig ar lefel eich risg.

Os ydych chi'n cael trafferth gyda chyhyrau a chymalau (fel poen gwddf, clun neu gefn) a hoffech gael cefnogaeth i helpu i reoli'ch cyflwr, gallwch gael mynediad cyflym at ffisiotherapyddion y GIG trwy'r Gwasanaeth Lles Drwy Waith. Mae'r gwasanaeth yn gyfrinachol ac am ddim. Nodwch fod y gwasanaeth ar gael i'r rheini sy'n gweithio mewn busnesau yn Abertawe, Castell-nedd Port Talbot a Phen-y-bont ar Ogwr yn unig.

Mae'r British Association of Social Workers (BASW Cymru) wedi cyhoeddi rhan o arolwg adborth COVID-19; gyda dros 1000 o weithwyr cymdeithasol yn rhannu eu profiadau a'u heriau o weithio yn ystod y pandemig. Mae'r wybodaeth yn cynnwys ymarfer da a chamau gweithredu sy'n ddefnyddiol wrth gefnogi timau gwaith cymdeithasol.

Datganiad Ysgrifenedig Llywodraeth Cymru: Cyfarpar Diogelu Personol (CDP) i amddiffyn staff iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen sy'n gofalu am gleifion sydd dan amheuaeth neu wedi profi'n positif am COVID-19.

Mae Social Care England yn darparu gwybodaeth a chymorth i weithwyr cymdeithasol sydd â phryderon am coronafeirws, yn ogystal â'r pwysedd penodol a phroffesiynol y mae'r pandemig yn creu i weithwyr cymdeithasol.

Mae Unison wedi darparu ffynhonnell gynhwysfawr o gyngor coronafeirws i weithwyr gofal cymdeithasol.

Cynnal eich lles meddyliol

Mae Help for Heroes wedi sicrhau bod eu Canllaw Ymarferol ar Hunanofal ar gael am ddim i unrhyw un a allai cael budd ohono, ond yn enwedig gweithwyr rheng flaen ym maes iechyd a gofal cymdeithasol. Amcan y canllaw yw eich helpu chi i ddelio â heriau emosiynol a newidiadau ymarferol, ers i'r pandemig Coronafeirws ddechrau. Mae'r canllaw ar gael yn Gymraeg a Saesneg ac wedi'i rannu'n dair rhan; Corff, Emosiwn a Meddwl a gellir gweithio drwyddo ar yr un pryd neu un ar y tro.

Gall ymwybyddiaeth ofalgar fod yn fanteisiol i iechyd meddwl. Mae'r ap am ddim Mindfulness Based Living a ddatblygwyd gan y Gymdeithas Ymwybyddiaeth Ofalgar yn cynnig pob arferion dan arweiniad ar gyfer eu cyrsiau Ymwybyddiaeth Ofalgar Lefel 1 - Lefel 3 (Ychwanegwyd 26 Mai 2020).

Gall gweithio mewn amgylchiadau heriol iawn eich gadael chi'n teimlo'n bryderus. Os ydych chi neu un o'ch cydweithwyr yn cael trafferth gyda phryder, mae podlediad pum munud wedi'i ddatblygu gan Dr Chris Williams yn egluro sut y gallwch ei reoli.

Gellir hefyd dod o hyd i'r Podlediad yng nghanllawiau sain iechyd meddwl y GIG.

Mae'r World Health Organisation wedi cyhoeddi cyngor ar gyfer staff rheng flaen ar iechyd meddwl ac ystyriaethau seicogymdeithasol yn ystod yr achos o COVID-19.

Mae elusennau iechyd meddwl arweiniol yn uno i ddarparu cefnogaeth rownd y cloc i'r rhai sy'n gweithio yn erbyn y coronafeirws. Mae Mind, Samaritans, Shout a Hospice UK, wedi lansio Our Frontline, cyfuniad o gefnogaeth un ar un ac adnoddau ar-lein ar gyfer gofalwyr rheng flaen, gwasanaethau argyfwng “Golau Glas” a gweithwyr allweddol sy'n rhoi eu hiechyd meddwl dan bwysau.

Mae Community Care wedi cyhoeddi canllaw hydwythedd emosiynol. Gallwch lawrlwytho'r canllaw am ddim i gefnogi pob ymarferydd yn ystod y pandemig ac mae'n cynnwys technegau penodol fel y gall ymarferwyr geisio datblygu “blwch offer” hydwythdedd personol.

Gan ddefnyddio animeiddiad byr, mae Dr Russ Harris yn dangos sut i ddefnyddio ACT (Therapi Derbyn ac Ymrwymiad) i'ch helpu chi i ddelio â'r argyfwng corona a'r ofn, a phryder sy'n cyd-fynd ag ef.

Mae'r Ymddiriedolaeth GIG Gwasanaethau Ambiwlans Cymru wedi creu adnoddau i helpu gweithwyr argyfwng i gadw'n iach, yn enwedig eu hiechyd meddwl.

Mae gan GIG DU nifer o apps i helpu cynnal eich lles meddyliol. Mae'r rhan fwyaf o’r apps ar gael i’w lawrlwytho am ddim.

Mae Carers UK wedi darparu gwybodaeth ac awgrymiadau manwl i'ch helpu chi a'r sawl rydych chi'n gofalu amdanynt i gynnal eu lles meddyliol. Mae yna hefyd wybodaeth a syniadau penodol ar sut i ddatblygu cynllun gweithredu lles.

Os ydych yn bryderus am coronafeirws, mae Hafal wedi creu awgrymiadau defnyddiol er mwyn cynnal eich lles meddyliol.

Mae Royal College of Occupational Therapists wedi cyhoeddi canllawiau ar sut i gadw’n iach wrth gadw pellter cymdeithasol.

Os ydych chi’n teimlo’n bryderus neu'n poeni amdan coronafeirws, mae gwefan Mind yn ffynhonnell dda o wybodaeth ar gyfer beth allwch ei wneud i ofalu am eich iechyd meddwl a'ch lles.

Mae gwefan Scottish Mental Health Charity yn cynnal adnoddau a gwybodaeth am bethau i'w gwneud i ofalu am eich lles meddyliol yn ystod yr amser hwn.

Bydd llawer o bobl yn awyddus am eu hiechyd a'u diogelwch yn ystod yr amser hwn, mae gwefan Royal College of Psychiatrists yn darparu gwybodaeth am COVID-19 a sut i reoli eich iechyd meddwl yn ystod y pandemig.

Gwasanaethau a grwpiau cymorth cyffredinol

Ydych chi angen cefnogaeth iechyd meddwl yn y gwaith? Gall Able Futures helpu chi i reoli eich iechyd meddwl yn y gwaith. Mae Able Futures yn cynnig Gwasanaeth Cymorth Iechyd Meddwl Access to Work ar ran yr Adran Gwaith a Phensiynau. Mae'r gwasanaeth cymorth yn hyblyg a gallwch ei ddefnyddio am ddim.

Os ydych chi'n hunanynysu ac angen help, gall eich Covid-19 Mutual Aid UK lleol (sy'n cael ei redeg gan wirfoddolwyr) eich helpu chi gael mynediad at wasanaethau lleol, fel siopau neu fferyllfeydd yn ystod y pandemig Covid-19.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi gwybodaeth, help a chefnogaeth i'r rhai sydd yn profi neu’n adnabod rhywun sy'n profi cam-drin domestig a thrais rhywiol.

Mae Majella yn cydlynu cynulliadau ar-lein i weithwyr cymdeithasol o bob man i'w cysylltu â rhannu profiadau, chwerthin ac ychydig o ysgafnder i gefnogi gwaith parhaol yn ystod y pandemig COVID-19.

Mae Age Cymru yn cynnig gwasanaeth sgwrsio dros y ffon ar gyfer pobl dros 70 oed yng Nghymru sy'n byw ar ben ei hun. Gall y fenter hon roi sicrwydd i bobl hŷn, ymateb ymholiadau sylfaenol a chysylltu pobl â gwasanaethau a chefnogaeth leol.

Mae tudalen Trydar swyddogol Social Work Network yn darparu diweddariadau, awgrymiadau ac adnoddau dyddiol ar coronafeirws ar gyfer gweithwyr cymdeithasol.

Lles ariannol

Os ydych chi'n poeni am arian yn ystod y pandemig coronafeirws, mae'r Money Advice Service cyhoeddi gwybodaeth ddefnyddiol i'ch helpu chi i ddeall sut y gallwch chi reoli'ch arian yn y ffordd gorau. Mae'r wybodaeth yn cynnwys amrywiaeth o bynciau fel sut i wneud cyllideb frys a'r ffordd orau o dalu biliau.

Mae Care Workers' Charity yn cefnogi gweithwyr gofal sydd â grantiau tlodi. Ar hyn o bryd mae dau grant ar gael yGrant Gronfa Argyfwng a Chronfa Argyfwng Covid-19. Mae'r ddwy gronfa ar agor i dderbyn ceisiadau gan weithwyr gofal cymdeithasol.

Mae cefnogaeth ariannol ar gael i weithwyr cymdeithasol ar wefan British Association of Social Workers.

Cyngor i weithwyr beichiog

O 16 Mawrth 2020, fe ystyrir menywod beichiog fel grŵp 'mewn perygl' ac fe’u cynghorir yn erbyn cael cyswllt cymdeithasol diangen ac fe'u hystyrir yn grŵp “mewn perygl”. Mae canllawiau'r GIG yn dweud os ydych chi'n feichiog, mae'n bwysig eich bod yn dilyn y cyngor canlynol:

  • Golchwch eich dwylo yn aml
  • Dilynwch gyngor ar gadw pellter cymdeithasol - fel aros gartref gymaint â phosib
  • Cadwch oddi wrth unrhyw un yn eich cartref sydd â symptomau coronafeirws.

Mae Coleg Brenhinol yr Obstetregwyr a Gynaecolegwyr wedi cyhoeddi cyngor iechyd galwedigaethol ar gyfer cyflogwyr a menywod beichiog yn ystod pandemig Covid-19. Gall y cyngor fod yn ddefnyddiol wrth drafod y ffordd orau o sicrhau iechyd a diogelwch yn y gweithle rhwng gweithwyr a rheolwyr llinell. Mae mwy o wybodaeth ar gael am coronafeirws a beichiogrwydd, gan gynnwys cyngor ar fynychu gofal cynenedigol yn ystod y pandemig, ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetregwyr a'r Gynaecolegwyr.

Cefnogaeth i reolwyr

Fel arweinwyr a rheolwyr gofal cymdeithasol, rydych yn gweithio'n galed i amddiffyn lles eich timau sy'n gwneud popeth posibl i sicrhau bod gwasanaethau'n parhau i'r rhai sydd eu hangen. Mae lles yn parhau i fod yn flaenoriaeth ac mae angen cefnogaeth ychwanegol yn ystod yr amser hwn.

Gall reolwyr dod o hyd i ganllawiau ymarferol ar gynnal ystwythder tîm o Skills for Care. Mae'r canllaw yn cynnwys enghreifftiau o beth gallwch ei wneud i leihau'r risg o straen yn y gweithle, helpu gweithwyr i ddatblygu ymddygiadau cydnerth a gwneud ymddygiad gwydn yn rhywbeth safonol yn y gweithle.

Dyma restr y gallwch weithio trwyddo gadach tîm i’w helpu cefnogi nhw gyda hunan ofal. Ni fydd yn cymryd mwy na 5 munud.

  • Ydw i wedi bwyta prydau rheolaidd yr wythnos hon?
  • Ydw i wedi symud fy nghorff heddiw? A wnaeth rhywbeth gwneud i mi wenu'r wythnos hon?
  • Ydw i wedi cael cawod?
  • Ydw i'n cael digon o gwsg? Ydw i'n deffro yn y nos ac yn cael trafferth i fynd yn ôl i gysgu?
  • Ydw i'n bod yn hunan beirniadol neu ydw i'n meddwl meddyliau yn garedig am fy hun?
  • Ydw i wedi bod am dro neu wedi bod tu fas
  • Ydw i wedi treulio amser gyda rhywun sy'n bwysig i mi, hyd yn oed os mae galwad ffôn neu alwad fideo yw e?

Gallwch ddod o hyd i adnoddau, gan gynnwys gweminarau a blogiau sy'n egluro arweinyddiaeth dosturiol ar wefan Kings Fund, a pham mae hyn mor bwysig fel dull arweiniol yn ystod argyfwng. Gallwch ddod o hyd i adnoddau a gweminarau arall i gefnogi dull arweinyddiaeth dosturiol yn ystod Covid-19.

Mae Cronfa Kings wedi datblygu adnoddau a gweminarau i gefnogi arweinwyr yn ystod y cyfnod hwn.

Mae rhai darparwyr gofal yng Nghymru yn rhoi gofal diwedd oes sy’n hynod o heriol ac emosiynol. Yma gallwch ddod o hyd i gyngor ac adnoddau ar sut i gefnogi'ch tîm trwy eu galar a'r fodel o arweinyddiaeth dosturiol.

Mae gan Mind templedau am ddim i helpu rheolwyr a'u staff i ddatblygu Cynlluniau Gweithredu Lles fel ffordd ragweithiol o gefnogi iechyd meddwl positif ac atal straen o waith a gweithio'n rhy galed.

Mae'r Intensive Care Society wedi darparu cyfres o bosteri gallwch lawrlwytho. Yr amcan yw gwella ein dealltwriaeth o les seicolegol yn y gwaith, yr effaith gall gostyngiad mewn lles ei chael a sut gallwn ymateb i hwn. Mae'n cynnwys awgrymiadau ar gyfer delio â digwyddiadau anghyffredin fel COVID-19. Gallwch ddefnyddio'r posteri i sefydlu bwrdd llesiant am staff neu gefnogi gweithgareddau lles eraill yn eich gweithle.

Mae gan wefan Chartered Institute of Personnel and Development gyngor a gwybodaeth i gyflogwyr ar ddelio â phandemig coronafeirws. Mae’r wybodaeth yn gynhwysfawr ac yn cynnwys amrywiaeth o bynciau i reolwyr a chyflogwyr ar gefnogi staff. Mae hyn yn cynnwys gwneud paratoadau, yn enwedig ar gyfer gofalu am iechyd a diogelwch gweithwyr a datblygu cynlluniau adnoddau hyblyg.

Mae pandemig Covid-19 yn parhau i ddangos y pwysau sy'n wynebu gweithwyr gofal cymdeithasol. Mae pryder hefyd am effaith tymor hir y pandemig ar iechyd meddwl gweithwyr gofal, yn ogystal â'r risg gynyddol y bydd gweithwyr gofal cymdeithasol yn datblygu symptomau anhwylder straen wedi trawma (PTSD) ac iselder. Mae gan reolwyr ran bwysig i'w chwarae wrth gydnabod y symptomau PTSD ymhlith eu staff a'u timau a'u cyfeirio at gefnogaeth briodol. Mae adnodd defnyddiol ar gael gan Fenter Gwasanaeth Straen Trawmatig Cymru Gyfan - mae'r adnodd ar gyfer unrhyw un sy'n cefnogi pobl sydd wedi cael profiadau trawmatig ac mae'n llawn gwybodaeth ymarferol a phecynnau cymorth y gall rheolwyr eu defnyddio i gefnogi eu staff.

Adnoddau cyffredinol

Mae Ymchwil y Senedd yn darparu gwybodaeth ddefnyddiol ynglŷn â hawliau cyflogaeth, buddiannau, cymorth i fusnesau, teithio, bwyd, manwerth, canslo, addysg a llawer mwy yn ystod y coronafeirws.

Mae gan Gomisiynydd Plant Cymru hwb gwybodaeth coronafeirws i deuluoedd a phlant.

Mae gan Social Worker Toolbox ganllawiau defnyddiol, dulliau gweithredu ac adnoddau ar gyfer rhieni er mwyn siarad â phlant am coronafeirws.

Mae’r Social Care Institute for Excellence (SCIE) wedi rhannu cyngor penodol am coronafeirws ar gyfer gofal cymdeithasol.

Mae Plant yng Nghymru wedi datblygu adnodd i helpu rheoli lles yn ystod coronafeirws. Gellir lawrlwytho'r adnodd; mae'n cynnwys awgrymiadau ar ymwybyddiaeth ofalgar, awgrymiadau ar sut i ymlacio a gofalu amdan eich hunain yn ystod yr amser cynhyrfus hwn.

Blogiau ac erthyglau

Rydym wedi darganfod blogiau ac erthyglau ar gael i'ch helpu i'ch cefnogi chi yn ystod y pandemig ar hyn o bryd. Nod y blogiau yw archwilio cyfleoedd, rhannu awgrymiadau a syniadau ar sut y gallech gynnal eich iechyd a'ch lles.

Gall ynysu a phellter cymdeithasol gael effaith ar iechyd meddwl unigolion a gall gynyddu symptomau iselder a phryder. Mae gan Dani Fallon o Brifysgol John Hopkins yn archwilio’r mater hwn.

Mewn blog o'r cylchgrawn Professional Social Work, mae dau weithiwr cymdeithasol yn rhannu eu myfyrdodau o weithio gyda phlant a theuluoedd yn ystod y pandemig.