Skip to main content
Hygyrchedd y safle

Covid-19: Gwybodaeth, arweiniad ac adnoddau i'ch cefnogi trwy'r pandemig

Tudalen hafan Covid-19

Live Fear Free: 0808 80 10 800

info@livefearfreehelpline.wales

Childline: 0800 1111.


Un o ganlyniadau mwyaf negyddol y cloeon mewn gwahanol wledydd fu cynnydd mewn cam-drin domestig a thrais. Arwyddion cynnar yw bod y patrwm hwn yn cael ei ailadrodd yng Nghymru a rhannau eraill o'r DU. Yma mae Dr Sarah Wallace* yn rhannu rhywfaint o ganllawiau i ymarferwyr gydnabod ac ymateb i gam-drin domestig a thrais.

Mae cam-drin domestig yn fater iechyd a gofal cymdeithasol difrifol. Gall unrhyw un cael ei gam-drin beth bynnag fo'i ryw, oed, ethnigrwydd, rhywioldeb, statws economaidd neu gefndir.

Mae rheoliadau’r Llywodraeth o geisio lleihau trosglwyddiad Covid-19 trwy hunan-ynysu a phellterau cymdeithasol wedi dangos bod adroddiadau ledled y byd yn dangos cynydd mewn trais a chamdriniaeth ddomestig. Fodd bynnag, mae’n bwysig pwysleisio nad yw Covid-19 yn achosi camdriniaeth, nac yw’n gyfiawnhad dros gam-drin. Mae camdriniaeth ddomestig yn ddewis gan y cyflawnwr gyda’r bwriad o ddefnyddio pŵer a rheolaeth.

Er mwyn sicrhau bod unigolion yn cael eu cefnogi'n ddiogel, rydym wedi nodi rhai adnoddau ar gyfer gweithwyr proffesiynol.

Mae'r ddau adnodd cyntaf yn rhoi arweiniad i weithwyr proffesiynol i adnabod ac ymateb yn ddiogel i drais a cham-drin domestig.

  1. 'Canllaw cyflym i weithwyr cymdeithasol' a luniwyd gan y Sefydliad Gofal Cymdeithasol er Rhagoriaeth (SGCR) a'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal (SCRIG). Mae'r canllawiau'n cynnwys cyngor ar ofyn i rywun am drais a cham-drin yn y cartref, ymateb i ddatgeliad, a gwasanaethau arbenigol.
  2. Mae ‘SafeLives’, elusen cam-drin ddomestig ar hyd y DU, wedi datblygu'r ail adnodd ‘Getting it right first time’. Wedi'i anelu at weithwyr proffesiynol nad ydynt yn gweithio mewn gwasanaethau cam-drin domestig, mae'n cynnwys tri cham, sef 'nodi, gofyn, a gweithredu ' i helpu os ydych yn amau bod rhywun yr ydych yn gweithio gydag ef neu'n ei gefnogi yn dioddef o gam-drin domestig.

Mae’r adnoddau isod wedi cael ei greu yn seiliedig yng nghylch yr pandemig Covid-19.

  1. Mae Llywodraeth y DU wedi cyhoeddi cyngor a chanllawiau ar gyfer y rhai sy'n wynebu, neu sy'n teimlo mewn perygl o ddioddef camdriniaeth ddomestig yn ystod y pandemig. Mae'r canllaw hwn yn rhoi trosolwg o gam-driniaeth a manylion cyswllt sefydliadau arbenigol:
  2. Mae Roasalise O’Neale a Leonie Burnham o ‘eSafety’ menywod, Llywodraeth Awstralia, wedi cyhoeddi blog am gymorth diogelwch ar-lein. Mae'r adnodd hwn wedi'i dargedu'n bennaf at weithwyr domestig a thrais teuluol. Fodd bynnag, mae'n rhoi cyngor allweddol ar gyfathrebu'n ddiogel ar-lein gyda theuluoedd/rhieni a allai fod mewn perygl o gam-drin domestig neu sy'n dioddef o hynny:
  3. Mae Cymorth i Ferched Cymru wedi datblygu pecyn cymorth ar gyfer gwylwyr COVID 19. Mae’r pecyn yn rhoi gwybodaeth am sut i weithredu yn ddiogel a sut i helpu (sy’n ddefnyddiol). Mae'r pecyn ar gael ar eu gwefan neu drwy PDF Canllawiau i Wylwyr: Cefnogi goroeswyr yn eich cymuned leol yn ystod COVID 19. Mae’r pecyn hefyd yn darparu canllawiau i wirfoddolwyr a briff i reolwyr i gefnogi staff sy’n gwynebu trais yn y cartref. Gellir ei weld drwy eu gwefan neu drwy'r linciau PDF Guidance for volunteers on domestic abuse and sexual violence during social distancing and isolation ac Cefnogi Staff sy’n Profi Cam-drin Domestig yn ystod cyfnod o Gadw Pellter Cymdeithasol ac Ynysu.

Os ydych chi neu rywun rydych yn ei adnabod yn dioddef o gamdriniaeth gorfforol neu emosiynol yn nwylo eich partner, dyma rai ffyrdd o gael cymorth:

  • Mae Llinell Gymorth Byw Heb Ofn ar gael 24 awr y dydd – ffoniwch am ddim ar 0808 8010 800 unrhyw adeg, os gallwch ei wneud yn ddiogel. Gallwch hefyd yrru neges testun i 0786 007 7333, e-bost info@livefearfreehelpline.cymru neu sgwrsio trwy ‘webchat'.
  • Os na allwch chi siarad yn ddiogel, ac mae angen help arnoch ar unwaith, bydd yr heddlu ledled Cymru yn ymateb i alwadau 999 dawel – Deialwch 999 ac yna 55 i ddangos na allwch chi siarad, ond bod angen help arnoch chi.


* Mae Dr Sarah Wallace yn Uwch Gymrawd Ymchwil yn Athrofa Iechyd a Gofal Cymdeithasol Cymru ym Mhrifysgol De Cymru. Mae ganddi brofiad o wneud gwaith ymchwil gyda sefydliadau cam-drin domestig ac wedi gweithio yn y trydydd sector yn rhoi cymorth i fenywod a dynion sy'n dioddef o drais a cham-drin domestig.
Gadael y wefan