0:00
Helo, Abi 'dwi. Dwi'n gweithio yn Haulfryn, fi yw'r Rheolwr.
0:05
Da ni'n edrych ar ôl pobl sydd â diagnosis o dementia a meddylion arall.
0:10
Yn y bore, dwi'n dod i mewn i siarad gyda'r tîm nos
0:15
i weld sut mae pobl wedi bod dros nos.
0:18
Trwy'r dydd, dwi'n delio efo'r staff proffesiynol a theuluoedd
0:22
y bobl sy'n byw yma.
0:24
Rydyn ni'n edrych ar ôl 22 o bobl sydd â diagnosis o dementia.
0:28
Mae gan 5 o nhw'n gallu siarad Cymraeg iaith gyntaf.
0:33
Mae'n bwysig i ni siarad a gofalu am nhw yn eu iaith gyntaf.
0:39
Mae pobl efo dementia yn mynd i iaith cyntaf,
0:43
ac mae'n bwysig i ni siarad â nhw'n Gymraeg.
0:47
Mi wnes i gychwyn y daith Cymraeg dwy flynedd yn ôl.
0:51
Wnes i siarad gyda Sandie yn Gofal Cymdeithasol Cymru
0:55
am sut 'da ni'n gallu gwneud newidiadau yn Haulfryn.
0:58
Mi wnes i asesio lle mae pobl yn siarad
1:04
Cymraeg yn Haulfryn a lle roedd y staff.
1:07
Mi wnes i ddweud wrthyn nhw am y iaith Cymraeg a beth oedd fi
1:11
eisiau gwneud yn Haulfryn a roedd pawb yn supportive o hwnna.
1:16
Symudais i Gymru tua 40 mlynedd yn ôl a fy nhasg gyntaf oedd i ddysgu Cymraeg,
1:23
ond wnes i byth!
1:25
Yn y diwedd, pan ddes i i Haulfyn, cefais y cyfle o'm blaen i.
1:31
Felly dywedais i ie, na'i neud e.
1:34
Dwi 'di dysgu geiriau syml, brawddegau syml,
1:38
y gallaf rannu â'r preswylwyr yma.
1:42
Wrth ifi ddweud 'bore da', mae'r wên chi'n ei gael,
1:45
dwi'n medddwl am un ddynes yn arbennig, chi'n cael y wên a'r hyg.
1:48
Felly mae'n gwneud gwahaniaeth enfawr.
1:50
Pan nes i gychwyn, doedd dim llawer o siaradwyr Cymraeg i'w gweld
1:53
neu doedd e ddim yn cael ei glywed cymaint.
1:55
Roedden nhw siwr o fod wastad yno,
1:57
ond mae mynd drwy hyn gyda Tryfan hefyd,
2:00
sydd wedi bod yn hyrwyddo, yn dod fewn a gwneud cyflwyniadau
2:03
yn Gymraeg ac yn Saesneg i'r preswylwyr, nid dim ond i ni.
2:07
Dwi wedi ei weld e, mae'n gwella,
2:10
a'n ei glywed e mwy a mwy.
2:11
Dwi'n credu bod 'na bobl yma sydd wedi mynd i ysgolion Cymraeg a'n gallu ei siarad
2:17
ac mae'n nhw'n dod allan a dechrau agor fyny hefyd.
2:20
Dwi wedi cael cyfle i ddatblygu fy Nghymraeg yma efo Tryfan
2:24
sy'n dod i ddatblygu sgiliau Cymraeg i bobl eraill.
2:27
Ers dwi wedi dechrau gweithio yma mae Cymraeg fi wedi mynd loads better.
2:32
Dw i'n siarad e mwy, oherwydd adref dwi ddim yn siarad Cymraeg, mae mam fi ddim
2:36
yn siarad Cymraeg, mae dad fi ddim yn siarad Cymraeg,
2:38
ond fama dwi'n gallu defnyddio fy Cymraeg, a mae e wedi gwella.
2:42
Oeddwn i ddim yn gwybod bo fi'n gallu siarad y Gymraeg gymaint ond dwi'n gallu.
2:46
'Da ni wedi gwneud mwy o weithgareddau yn Gymraeg, da ni'n canu mwy yn Gymraeg, 'da ni
2:52
wedi gwneud artiau gwahanol sydd yn representio pobl sy'n byw yma yn Haulfryn.
2:59
Y pethau sydd wedi helpu ni yw yr employer offer gyda Gofal Cymdeithasol Cymru.
3:02
Y pethau sydd wedi helpu ni yw yr employer offer gyda Gofal Cymdeithiasol Cymru.
3:05
Y pwy iaith oeddech chi'n siarad pan oeddech chi'n blentyn?
3:08
O Cymraeg! trwadd a thraw.
3:10
Ond o'n i'n dallt, yn fuan iawn o'n i'n dallt y Saesneg.
3:15
Achos cyn yr adeg i chi gael hyn a'r llall, televisions a phethau fel yna,
3:19
dwi'n cofio eistedd yn y gegin,
3:21
sbio i fyny lle oedd y radio ar ryw blancyn mawr,
3:25
a gwrando ar y Saesneg, ac o'n i rhoi fy hun mod i'n ddallt o
3:29
Ydych chi'n gwybod gofalwyr sy'n dod i gefnogi ni
3:32
weithiau i fyw yn annibynnol adra neu mewn cartrefi gofal,
3:36
'da chi'n meddwl bod o’n bwysig iddyn nhw i siarad Cymraeg, Eirlys?
3:39
Dyna beth fyse’n nhw’n gwneud yn naturiol dwi’n meddwl.
3:43
Sa’n nhw wedi bod yn dwyieithog, dipyn o’r ddau fyse nhw’n gwneud.
3:48
A dwi'n meddwl bod o’n beth da i fynd ati nhw
3:55
a siarad yn Gymraeg am dipyn bach efo nhw.
3:58
Dwi ddim yn dweud nad ydy’n nhw'n dallt, ond maen nhw'n neud nhw'n hapusach dwi'n meddwl.
4:04
Mae'r iaith yn bwysig i mi.