Newyddion

Lleoliad a phobl leol yn holl bwysig i lwyddiant gwasanaethau gofal

12 Medi 2017
Gofal Cymdeithasol Cymru

“Dylem ddylunio gofal ar sail yr hyn mae pobl ei angen a’r lle maent yn byw” - dyna farn Chris Johnes, cyfarwyddwr yr Ymddiriedolaeth Adeiladu Cymunedau, mewn cyfarfod Gofal Cymdeithasol Cymru ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol ar 9 Awst 2017.  Nod y cyfarfod oedd trafod rôl cymunedau a gwirfoddolwyr wrth ddarparu gofal.

Dywedodd Mr Johnes fod y mwyafrif o gynghorau lleol yn dylunio gwasanaethau gofal ar sail yr hyn sy’n gyfleus i’w ddarparu gan sefydliadau arbenigol ac nad ydynt yn ystyried buddiannau cymunedau wrth wneud.  “Pe byddai cynghorau lleol yn cydweithredu yn lleol, gallent gefnogi pobl sydd ag anghenion gofal fod yn aelodau gweithgar o'r gymuned honno,” dywedodd.

Fel enghraifft, dywedodd fod hybiau cymunedol Ynys Môn wedi eu dylunio a’u rheoli law yn llaw a’r cymunedau lleol.  Roedd hyn yn ysbrydoli pobl leol i’w defnyddio a’u chefnogi.  Mewn cyferbyniad, dywedodd mai staff y cyngor sy’n rhedeg yr hybiau yn ne ddwyrain Cymru, gan olygu nad oedd y gymuned leol wedi ymateb cystal i’r ddarpariaeth.

Dywedodd Arwel Jones, pennaeth gwasanaethau oedolion ar Ynys Môn, mai ei obaith oedd y byddai’r hybiau yn “galluogi pobl i fod yn rhan o’u cymuned. Bydd hyn yn eu helpu i wella eu llesiant personol ac yn y pendraw eu hannog i fyw yn annibynnol o wasanaethau am gyfnod hirach.”

Pwysleisiodd pwysigrwydd gofalwyr di-dâl. “Mae gofalwyr teulu yn hanfodol i’r wlad,” dywedodd. “Maent yn helpu pobl i aros yn eu tai eu hunain. Mae’n holl bwysig i ni fel cyngor a chymunedau i’w cefnogi.”

Ategwyd y farn yma gan Llinos Roberts, prif swyddog y Gwasanaeth Cynnal Gofalwyr. “Mae’r rôl gofalu yn cymryd drosodd bywydau’r gofalwr ei hun,” dywedodd. “Rydym yn siarad efo gofalwyr bob dydd ac mae’r pwysau arnynt yn ofnadwy. Mae gofalu yn effeithio ar iechyd unigolion, iechyd meddwl, yn achosi unigrwydd ofnadwy a chaledi ariannol yn aml iawn.”

I grynhoi ei gyflwyniad, dywedodd Chris Johnes fod yn rhaid i gynghorau lleol cydnabod yr angen am fuddsoddiad ar lefel y gymuned i’w galluogi i gynnig gofal lleol. I wneud hyn “bydd angen newid yn y ffordd mae llawer ohonynt yn edrych ar y byd.”