Skip to main content
Hygyrchedd y safle
Newyddion

Adroddiad newydd yn argymell gwelliannau i’r system llety diogel i blant yng Nghymru

18 Medi 2019
Gofal Cymdeithasol Cymru

Mae angen nifer o newidiadau i wella’r system llety diogel i blant a phobl ifanc o Gymru, yn ôl adroddiad newydd a gyhoeddwyd heddiw.

Mae’r argymhellion yn cynnwys datblygu strategaeth cenedlaethol ar gyfer y ffordd orau i ddarparu’r gofal cymhleth sydd ei angen ar bobl ifanc sydd ymhlith y plant sydd fwyaf agored i niwed ac yn wynebu stigmateiddio yng Nghymru.

Mae’r adroddiad yn cyhoeddi canfyddiadau ac argymhellion o astudiaeth bwysig a glywodd yn uniongyrchol gan bobl ifanc am eu profiadau mewn llety diogel. Comisiynwyd yr astudiaeth gennym ni ac fe’i cynhaliwyd gan y Ganolfan Ymchwil a Datblygu Gofal Cymdeithasol Plant (CASCADE) ym Mhrifysgol Caerdydd.

Nawr, mae’r adroddiad – Profiadau a chanlyniadau plant a phobl ifanc o Gymru sy’n derbyn Gorchmynion Llety Diogel – yn cael ei gyflwyno i Grŵp Cynghori ar Wella Canlyniadau i Blant Llywodraeth Cymru.

Roedd canfyddiadau’r astudiaeth yn cynnwys y canlynol:

  • cafodd 38 y cant brofiadau cadarnhaol ar ôl gadael llety diogel. O’r gweddill, cafodd 38 y cant brofiadau negyddol a chafodd 25 y cant brofiadau cymysg
  • rhoddwyd mwy na 50 y cant o’r bobl ifanc mewn llety diogel y tu allan i Gymru
  • rhoddwyd llai na 25 y cant mewn llety i bobl ifanc yn unig yr oedd angen eu cadw’n ddiogel am resymau lles
  • rhoddwyd dau ohonynt mewn llety anghofrestredig
  • roedd rhai pobl ifanc yn teimlo eu bod yn cael eu ‘hymatal’ yn hytrach na’u helpu
  • roedd rhai ohonynt yn teimlo nad oedd y math o ofal y gwnaethant ei dderbyn yn briodol bob tro.

Nod yr astudiaeth oedd cael darlun cyflawn a chywir o brofiadau plant a phobl ifanc o Gymru a roddwyd mewn llety diogel rhwng Ebrill 2016 a Mawrth 2018. Cynhaliwyd yr astudiaeth ar ôl i bryderon gael eu codi gyda ni ynghylch pa mor addas oedd rhywfaint o’r llety hwn i bobl ifanc, a’r effaith y gallai ei chael arnynt.

Roedd yr astudiaeth yn canolbwyntio ar y 43 o bobl ifanc hynny yn unig yr oedd y llysoedd wedi penderfynu y dylid eu rhoi mewn llety diogel i’w cadw’n ddiogel, yn hytrach na’r rhai a oedd wedi cyflawni troseddau. Mae’r grŵp hwn yn cyfrif am lai nag un y cant o’r holl blant a phobl ifanc mewn gofal yng Nghymru sy’n derbyn gofal. Dyma’r bobl ifanc a fyddai wedi cael profiad o esgeulustod, camdriniaeth, profedigaeth neu broblemau â pherthnasoedd, ac roeddent fel arfer o deuluoedd a oedd wedi’u cefnogi gan wasanaethau iechyd, addysg a chymdeithasol.

Gwneir sawl argymhelliad, gan gynnwys:

  • datblygu strategaeth genedlaethol i ddarparu’r gofal cywir i’r bobl ifanc hyn sydd ag anghenion cymhleth
  • rhagor o hyfforddiant i ofalwyr maeth a gweithwyr gofal preswyl i blant er mwyn sicrhau y gallant diwallu anghenion penodol pob unigolyn ifanc
  • cymorth gwell o ran iechyd meddwl pan fydd pobl ifanc ei angen
  • cydweithio gwell rhwng asiantaethau i gyflawni canlyniadau gwell gyda phobl ifanc sy’n agored i niwed
  • gwneud yn siŵr fod barn pobl ifanc yn cael ei chynnwys wrth gynllunio’r hyn y mae angen ei wneud
  • mynediad parhaus at addysg, gwasanaethau iechyd a therapi ar ôl i bobl ifanc adael llety diogel
  • gwella golwg a naws llety diogel
  • rhoi pobl ifanc mewn lleoliadau yn agos i’w cartrefi, lle bo hynny’n briodol.

Dywedodd Sue Evans, ein Prif Weithredwr: “Er bod un o bob tri o’r bobl ifanc y mae gennym wybodaeth amdanynt yn cyflawni canlyniadau cadarnhaol, nid yw’r gweddill yn gwneud cystal.

“Mae’r adroddiad hwn yn enbyd i’w ddarllen, yn enwedig profiadau’r bobl ifanc yn eu geiriau eu hunain. Yn anffodus, nid yw’r canfyddiadau’n hollol annisgwyl, o ystyried ein bod yn sôn am y bobl ifanc fwyaf agored i niwed yng Nghymru, sy’n cyfrif am un y cant o’r rhai sydd mewn gofal.

“Ond dyna pam yr oedd mor bwysig i ni gomisiynu’r astudiaeth hon. Dyma’r tro cyntaf i astudiaeth debyg gael ei chynnal, ac roeddem yn awyddus i glywed gan y bobl ifanc eu hunain i gael tystiolaeth gadarn o’r sefyllfaoedd maent yn eu hwynebu. Dim ond trwy wybod beth yw’r problemau y gallwn ystyried sut i wella pethau iddynt.

“Mae’n bwysig iawn ein bod yn gwneud rhywbeth i roi cymorth gwell i’r bobl ifanc hyn a thaith well i’w bywyd fel oedolion. Nid yw’r canfyddiadau oherwydd i un asiantaeth wneud pethau o chwith. Yn hytrach, maent yn amlygu’r angen i wneud newidiadau i’r system gyfan. Dyna pam rydym yn ei gyflwyno i Grŵp Cynghori’r Gweinidog er mwyn iddo allu trafod y canfyddiadau a chytuno ar yr hyn y dylid ei wneud i roi’r profiadau a’r deilliannau cadarnhaol y mae’r plant a phobl ifanc hynod fregus hyn yn eu haeddu.

“Mae Gofal Cymdeithasol Cymru yn barod i helpu ym mha ffordd bynnag y gallwn er mwyn cyflwyno’r gwelliannau sydd eu hangen.”

Darllenwch yr adroddiad llawn a chryno -Profiadau a chanlyniadau plant a phobl ifanc o Gymru sy’n derbyn Gorchmynion Llety Diogel