Skip to main content
Hygyrchedd y safle

Covid-19: Gwybodaeth, arweiniad ac adnoddau i'ch cefnogi trwy'r pandemig

Tudalen hafan Covid-19

Yma ceir linciau i adnoddau ac arweiniad am effaith Covid-19 ar y Ddeddf Galluedd Meddyliol a Diogelu Amddifadedd Rhyddid.


Mae Coronafeirws wedi newid y ffordd rydym yn byw ein bywydau. Yng Nghymru daeth Deddf y Coronafeirws 2020 a’r Rheoliadau Diogelu Iechyd (Coronafeirws) (Cymru) 2020 i rym, gan ddarparu’r fframwaith ar gyfer cyfyngiadau sylweddol i’n bywydau.

Nid yw’r ddeddfwriaeth hwn wedi gwneud newidiadau i’r Ddeddf Galluedd Meddyliol (DGM) na’r Trefniadau wrth Amddifadu o Rhyddid (DoLS), ond gall olygu efallai bydd angen ffordd wahanol o’i weithredu. Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi Coronavirus (COVID-19): Looking After People Who Lack Mental Capacity er mwyn rhoi cefnogaeth yn y maes hwn

Mae’r Sefydliad dros Ragoriaeth mewn Gofal Cymdeithasol (SCIE) wedi cyhoeddi canllawiau cynhwysfawr i’ch helpu chi i feddwl am alluedd meddyliol a goblygiadau Covid-19. Mae SCIE yn nodi:

  • bod y pum egwyddor sy’n sail i’r Ddeddf Galluedd Meddyliol mor bwysig ag erioed
  • bydd angen i staff/gwirfoddolwyr newydd neu staff sy’n dychwelyd i’r gweithle deal y Ddeddf Galluedd Meddyliol a phwysigrwydd hawliau pobl sydd â nam gwybyddol
  • bod heriau ychwanegol wrth asesu galluedd meddyliol trwy sgyrsiau ffôn neu fideo
  • bod penderfyniadau am fudd pennaf yn gyfyngedig i’r opsiynau sydd ar gael. Gall yr opsiynau hyn fod yn wahanol pan fod dewisiadau pobl yn gyfyng
  • bod rhaid i staff ddeall sut i ddefnyddio’r Ddeddf Galluedd Meddyliol mewn sefyllfaoedd diogelu
  • bod angen cefnogaeth ar staff er mwyn iddynt allu gweithredu gofyniadau’r Ddeddf Galluedd Meddyliol. Ni ddylid diystyru hwn mewn amser o argyfwng cenedlaethol.

Mae canllaw SCIE hefyd yn gosod allan awgrymiadau ymarferol ar gyfer:

  • asesiadau DoLS yn ystod y pandemig, gan gynnwys y math o bethau y gall Aseswyr ac Awdurdodwyr Budd Pennaf ystyried a chynnwys yn eu hadroddiadau
  • gwneud ceisiadau i’r Llys Gwarchod a’r pethau ymarferol dylech eu hystyried

Mae canllaw SCIE hefyd yn crynhoi erthygl o 39 Essex Chambers. Darllenwch yr erthygl yn ei gyfanrwydd, sy’n cynnwys canllawiau ar gynllunio gofal o flaen llaw a negeseuon allweddol o Is-lywydd y Llys Gwarchod.

Mae 39 Essex Chambers wedi cyhoeddi nodyn ymateb cyflym ar bellter cymdeithasol a galluedd meddyliol. Mae’r nodyn yn trafod beth ddylai awdurdodau lleol wneud pan nad oes gan unigolyn y gallu i wneud penderfyniadau am gyswllt cymdeithasol mewn amgylchiadau Covid-19.

Mae 39 Essex Chambers hefyd wedi diweddaru eu canllaw ar gyfer cwblhau a nodi asesiadau galluedd er mwyn cymryd i ystyriaeth asesiadau o bellter.

Mae’r National Mental Capacity Forum wedi cynnal gweminarau am heriau gweithredu’r Ddeddf Galluedd Meddyliol yn ystod Covid-19, asesiadau o bellter, iechyd cyhoeddus a hawliau dynol.

Mae Alex Ruck Keene yn diweddaru ei dudalen yn reolaidd ac mae’n cynnwys adnoddau’n ymwneud â Covid-19 a’r Deddf Galluedd Meddyliol. Mae ei dudalen yn cynnwys dolenni ar ystod eang o themau, gan gynnwys hawliau dynol, gofal diwedd oes ac anabledd dysgu.

Mae Swyddfa’r Gwarcheidwad Cyhoeddus wedi cyhoeddi gwybodaeth am geisiadau carlam i alluogi gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol i wirio a oes gan rywun Twrnai neu Ddirprwy.