Skip to main content
Hygyrchedd y safle

Covid-19: Gwybodaeth, arweiniad ac adnoddau i'ch cefnogi trwy'r pandemig

Tudalen hafan Covid-19
Cefnogi llesiant plant a phobl ifanc yn ystod Covid-19

Rydyn ni wedi tynnu at ei gilydd adnoddau i’ch helpu chi i gefnogi llesiant plant a phobl ifanc ar yr adeg hwn.

Cyflwyniad

Gall hwn for yn adeg ddryslyd ac anodd i blant a phobl ifanc. Mae’r canllawiau pellhau cymdeithasol sydd wedi dod i rym o ganlyniad i’r pandemig coronafirws yn golygu newidiadau mawr i’n bywydau. Mae hwn yn enwedig o berthnasol i blant sydd efallai’n byw mewn cartrefi sydd efallai’n golygu nad ydynt yn ddiogel, ble nad ydy “dianc” i’r ysgol neu dŷ ffrind yn bosib bellach.

Mae’r diffyg rhyddid i fynd i weld eu ffrindiau, mynd i’r ysgol neu ymweld â theulu estynedig yn gallu achosi straen a gofid i blant a phobl ifanc. Mae’n debyg iawn na fyddant erioed wedi profi’r math hwn o ddiffyg rheolaeth dros eu bywydau. Gall hwn arwain at anawsterau nad ydynt wedi arfer â delio â hwy, ac efallai gallant ei ffeindio’n anodd addasu i’r ffordd newydd hwn o fyw.

Mae plant yn ymateb yn wahanol yn dibynnu ar eu hoedran, pa mor dda maen nhw’n deall y sefyllfa, eu profiadau blaenorol a sut maen nhw fel arfer yn ymdopi â straen. Gall ymatebion gynnwys poeni am eu hiechyd, neu iechyd eu teulu a’u ffrindiau, ofn, osgoad, trafferthion cysgu, neu hyd yn oed symptomau corfforol.

Mae’n bwysig ein bod ni i gyd yn edrych ar ôl ein hiechyd meddwl a’n llesiant yn ystod y cyfnod hwn, ac mae hwn yr un mor bwysig i’r plant a’r bobl ifanc rydyn ni’n gofalu amdanynt. Mae yna lawer o bethau gallwch chi wneud i helpu, ac mae cymorth ar gael os ydych ei hangen.

Esbonio coronafirws i blant

Dyma ddolenni i nifer o fideos all fod o gymorth wrth esbonio coronafirws i blant:

1. Coronavirus Explained! (for kids) by Dr Michelle Dickinson Mae’r fideo hwn wedi’i ddylunio’n ar bennig i blant ac mae’n esbonio coronafirws mewn ffordd syml sy’n hawdd ei ddeall

2. Coronavirus explained to kids (by a superhero) Gan ddefnyddio cymeriadau cartŵn mae archarwr yn esbonio beth yw’r firws, sut mae’n cael ei ledaenu a sut i’w hatal rhag lledaenu. Mae’r fideo yn glir, yn syml ac yn hawdd i blant ei ddeall.

3. The Anna Freud National Centre for Children and Families mae hwn yn elusen iechyd meddwl i blant. Mae nhw wedi creu’r fideo hwn i bobl ifanc: Supporting young people through disruption. Mae’r fideo’n rhoi cyngor i bobl ifanc am rheoli eu hiechyd meddwl a’u llesiant yn ystod pandemig y coronafirws.

4. Mae Unicef Australia wedi creu fideo hyfryd ar sut i siarad â’ch plant am coronafirws, ynghyd ag wyth argymhelliad i helpu i gysuro ac amddiffyn plant.

Canllawiau i ofalwyr a rhieni

Mae’r UK Llywodraeth wedi cyhoeddi’r ddogfen ganlynol i gefnogi rhieni a gofalwyr yn ystod y pandemig Covid-19:

Guidance for parents and carers on supporting children and young people’s mental health and wellbeing.

Mae hwn yn cynnwys gwybodaeth ar:

  • edrych ar ôl eich iechyd meddwl eich hun
  • helpu plant a phobl ifanc i ddelio â straen
  • sut gall blant a phobl ifanc o wahanol oedrannau ymateb
  • plant a phobl ifanc sy’n derbyn gwasanaethau iechyd meddwl
  • plant a phobl ifanc ag anableddau dysgu
  • plant a phobl ifanc sydd ag awtistiaeth
  • plant neu bobl ifanc â phroblemau iechyd corfforol
  • plant a phobl ifanc sy’n gofalu am bobl eraill
  • bwlian
  • gofidion am arian
  • ble i gael cymorth pellach
  • cefnogaeth i rieni neu ofalwyr.

Mae’r sefydliadau canlynol i gyd yn cynnig cefnogaeth y gallwch gynnig i rieni neu ofalwyr sy’n poeni am blentyn maen nhw’n gofalu amdanynt:

1. Mae The Royal College of Paediatrics and Child Health (RCPCH) wedi cynhyrchu adnoddau i rieni a gofalwyr sy’n cynnwys posteri yn amlinellu cyngor i deuluoedd ar sut i gefnogi’ch plant, llyfrau y gellir eu lawr lwytho am ddim sy’n esbonio coronafirws a syniadau am weithgareddau “aros adref”.

2. Mae Every Mind Matters wedi’i greu gan Public Health England, gyda syniadau a chyngor oddi wrth arbenigwyr ac sydd wedi’i gytuno gan y GIG. Maen nhw wedi rhoi syniadau am edrych ar ôl plant a phobl ifanc yn ystod yr achos coronafirws.

3. Mae Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) wedi cynhyrchu poster ar helpu plant i ddelio â straen yn ystod achos Covid-19

4. Mae gan Mental Health UK cyfres o flogiau all fod yn ddefnyddiol i ymarferwyr yn ystod y cyfnod hwn. Mae Enda Egan, pennaeth eu rhaglen i bobl ifanc, sef Bloom, yn rhoi cyngor i rieni a gofal wyr i’w helpu nhw i gael sgyrsiau agored gyda phobl ifanc am eu pryderon yn ystod yr achos coro nafirws (Covid-19).

5. Mae Action for Children wedi cyhoeddi eu cyngor nhw ar sut i helpu a chefnogi plant a phobl ifanc sydd efallai’n teimlo’n bryderus yn ystod y cyfnod hwn, ynghyd â rhai gweithgareddau ar sut gallwch chi helpu.

6. Mae’r Australian Childhood Foundation wedi cynhyrchu nifer o adnoddau i helpu rhieni a gofalwyr i reoli rhywfaint o’r straen ac i helpu i esbonio pethau mewn ffordd y gall blant ei ddeall.

7. Mae’r gofynion pellhau cymdeithasol yn golygu bod y rhan fwyaf o gefnogaeth ac adnoddau ar gael ar-lein. Gall hwn achosi problemau i rieni a gofalwyr wrth iddynt geisio cadw’r plant maent yn gofalu amdanynt yn ddiogel. Rydyn ni wedi tynnu at ei gilydd gwybodaeth allweddol a syniadau ar sut i gefnogi plant a phobl ifanc i gadw’n ddiogel tra’u bod nhw ar-lein.

Chwarae a gweithgareddau awyr iach

Dyma rhai syniadau ar beth gall rieni a gofalwyr ei wneud i helpu i leddfu rhywfaint ar y diflastod bydd rhai plant yn teimlo yn ystod y cyfnod hwn. Bydd annog plant i chwarae a chymryd rhan mewn gweithgareddau’n helpu i ysgogi plant a chefnogi eu llesiant emosiynol.

1. Mae Ysbyty Great Ormond Street wedi tynnu at ei gilydd hyb o’r enw ‘the power of play’ sef ad nodd ar gyfer teuluoedd. Ta waeth os oes gennych blentyn neu berson ifanc sy’n brwydro di flastod, yn hiraethu am y maes chwarae neu’n ansicr yn gyffredinol am y sefyllfa bresennol, mae chwarae yn helpu plant i fod yn fwy cydnerth ac i deimlo’n well.

2. Mae Scouts wedi dod â gwybodaeth ysbrydoledig at ei gilydd am weithgareddau y gallwch eu gwneud yn y tŷ, o’r enw ‘the great indoors’. Gall hwn helpu i ddifyrru plant tra bod ysgolion ar gau oherwydd y coronafirws.

3. Mae Twinkl wedi creu tudalen adnoddau er mwyn cael mynediad i fideos ymarfer corf 5 munud Joe Wicks, a chardiau i’w defnyddio. Mae’r fideos 5 munud hyn yn hawdd i’ch plant eu dilyn er mwyn eu cadw’n brysur yn gorfforol iach.

Cymorth sydd ar gael yng Nghymru

Mae’r sefydliadau hyn i gyd â swyddfeydd yng Nghymru, ac efallai gallant eich helpu i ddod o hyd i gymorth lleol i chi:

1. Mae gan Gomisiynydd Plant Cymru hyb gwybodaeth i blant, pobl ifanc a theuluoedd yng Nghymru.

2. Mae Place 2Be Wales yn gweithio i wella iechyd meddwl plant. Maen nhw wedi cyhoeddi eu rhestr adnoddau, cefnogaeth ac argymhellion i rieni, gofalwyr ac ysgolion yn ystod y pandemig coronafirws

3. Mae gan Linell Gymorth Iechyd Meddwl Cymru ystod o adnoddau a chymorth arlein ar gael i gefnogi plant a phobl ifanc, yn ogystal â llinell gymorth am ddim sydd ar agor 27 awr y diwrnod, 7 diwrnod yr wythnos. Gallwch gysylltu â nhw ar (0800) 132 737

4. Mae Meic yn linell gymorth i blant a phobl ifanc hyd at 25 oed yng Nghymru. Gallwch gysylltu â Meic am ddim ar: (0808) 80 23456 neu drwy neges testun am ddim ar 84001. Mae hefyd gwasanaeth sgwrs fyw ar gael dros y we.

Cefnogaeth i blant ag anghenion ychwaegol

Mae’r sefydliadau canlynol wedi cynhyrchu adnoddau defnyddiol ar gyfer cefnogi plant ag anghenion ychwanegol yn ystod Covid-19.

1. Mae Anna Freud National Centre for Children and Families wedi dewis ystod o adnoddau sydd ar gael am ddim er mwyn cefnogi plant ag anghenion ychwanegol.

Mae’r adnoddau’n cynnwys:

  • adnoddau i’w defnyddio gyda phlant bregus neu blant ag anghenion addysgol arbennig, ac anableddau (SEND)
  • adnodd gan Stonewall i’r gymuned LGBTQ+
  • ynghyd â phecyn adnoddau ar gyfer llesiant staff a gweithgareddau ymarferol i oedolion a phlant er mwyn cynnal iechyd meddwl

2. Mae BBC Bitesize wedi cynhyrchu pecyn adnoddau i rieni plant ag anghenion addysgol arbennig, ac anableddau (SEND). Mae hwn yn llawn adnoddau, gweithgareddau a chefnogaeth i’ch helpu chi a’ch teulu yn ystod y cyfnod o gyfyngiadau symud.

Cefnogaeth genedlaethol i blant a phobl ifanc

Os ydych yn gofalu am blentyn sydd angen cefnogaeth, mae’r sefydliadau isod yn cynnig cefnogaeth y gall blant a phobl ifanc mynd atynt yn uniongyrchol.

1. Mae Young Minds wedi cyhoeddi eu hargymhellion, cyngor a chanllawiau ar sut y gallwch gael cymorth iechyd meddwl yn ystod y pandemig coronafirws (COVID-19). Maen nhw hefyd yn darparu cymorth 24/7 ledled y DU. Os ydych angen cymorth brys gallwch ddanfon neges destun trwy deipio YM a’i ddanfon at 85258. Mae pob neges destun yn cael ei ateb gan wirfoddolwyr sydd wedi derbyn hyfforddiant, a gyda chymorth rheolwyr clinigol. (Gallwch ddanfon neges destun am ddim o EE, O2, Vodafone, 3, Virgin Mobile, BT, GiffGaff, Tesco Mobile a Telecom Plus)

2. Mae Shout yn darparu cymorth cyfrinachol, am ddim, 24/7 ar ffurff neges destun i unrhyw un mewn argyfwng. Mae hwn ar gael unrhyw bryd, yn unrhyw le. Gall bobl ifanc yn y DU danfon neges destun at: SHOUT ar 85258 i sgwrsio gyda Gwirfoddolwr Argyfwng

3. Mae ChildLine yn darparu gwasanaeth cynghori dros y ffôn i unrhyw blentyn sydd â phroblem. Gall blant alw 0800 1111 unrhyw bryd am ddim, neu gael sgwrs ar lein gyda chynghorydd gan ddefnyddio’u ffôn neu liniadur.

4. Mae The Mix yn darparu llinell gymorth gyfrinachol am ddim, a gwasanaeth ar lein sy’n bwriadu dod o hyd i’r cymorth gorau i bobl ifanc, beth bynnag yw’r broblem. Gall bobl ifanc galw am ddim ar 0808 808 4994. Mae llinellau ar agor rhwng 11am – 11pm bob dydd, neu gallant ddefnyddio’r gymuned ar lein, neu e-bostio The Mix.

5. Mae gan The Children’s Society ystod eang o wybodaeth ac adnoddau y gall bobl ifanc ei ddef nyddio ar eu gwefan penodol ar gyfer Covid-19. Os ydych angen cysylltu â nhw, gallwch eu galw ar: (0300) 303 7000. Mae llinellau ar agor o ddydd Llun – dydd Gwener rhwng 9am – 5pm.

Adnoddau i reolwyr, comissiynwyr a gweithwyr rheng flaen

Mae’r sefydliadau canlynol i gyd yn cynnig adnoddau i reolwyr, comisiynwyr a gweithwyr rheng flaen efallai maent yn gofalu am blentyn, neu’n poeni am blentyn:

1. Canllawiau’r Llywodraeth i awdurdodau lleol ar wasanaethau gofal cymdeithasol i blant

Mae hwn yn cynnwys gwybodaeth ar:

  • egwyddorion
  • cefnogi’r gweithlu
  • gofal cymdeithasol i blant
  • diogelu
  • cartrefi plant a gosodiadau preswyl
  • plant ar eu pen eu hun sy’n ceisio lloches
  • plant sy’n gadael y system gofal
  • y llysoedd
  • maethu
  • mabwysiadu
  • gweithlu

2. Canllawiau’r llywodraeth ar wasanaethau cymdeithasol i blant yn ystod y pandemig COVID-19 a Plant agored i niwed a diogelu

Mae hwn yn cynnwys gwybodaeth ar:

  • sut y dylai awdurdodau lleol blaenoriaethu eu gweithgareddau yn ystod yr argyfwng?
  • cefnogi’r Gweithlu Gofal Cymdeithasol i Blant
  • canllawiau ar gynnal cyswllt
  • cynlluniau gofal a chefnogaeth, cynlluniau llwybr ac adolygiadau

4. Mae SCIE (Social Care Institute for Excellence) wedi cynhyrchu canllaw cyflym i ymarferwyr sy’n gweithio i ddiogelu plant a theuluoedd yn ystod yr achos COVID-19, gan gynnwys gweithwyr cymdeithasol a’r sawl sy’n gweithio mewn gosodiadau gofal cymdeithasol.

5. Mae’r Gymdeithas Cyfarwyddwyr Gwasanaethau Plant Lloegr (ADCS) wedi cyhoeddi canllawiau ac ad noddau i wasanaethau plant yn ystod Covid-19

6. Mae NSPCC wedi cynhyrchu adnoddau i helpu ymarferwyr i gefnogi plant yn ystod y pandemig COVID-19.